Starten met een eenmanszaak

In het kort

Een eenmanszaak is de eenvoudigste manier om zelfstandig te starten: geen notaris, geen startkapitaal, en je bent meteen operationeel na je KBO-inschrijving. Toch zijn er tientallen praktische stappen die je moet doorlopen — van je professionele rekening en BTW-statuut tot je kasboek en verzekeringen. Dit artikel geeft je het volledige stappenplan, zowel de essentiële startformaliteiten als de doorlopende organisatie.

Stap 1 — Kies je ondernemingsvorm

Beslis eerst of je als eenmanszaak of als vennootschap (bv, nv, vof, …) wilt starten. Die keuze beïnvloedt je inkomen, je boekhouding en je persoonlijke aansprakelijkheid.

Overweeg je toch een vennootschap? Bekijk dan ook het stappenplan voor de oprichting van een vennootschap.

Stap 2 — Open een professionele zichtrekening

Voor een vennootschap is een rekening op naam van de vennootschap wettelijk verplicht.
Voor een eenmanszaak is het sterk aanbevolen om een aparte, nieuwe professionele rekening te openen — ook al is het niet verplicht.

Praktische regels voor je zakelijke rekening:

Gebruik de rekening uitsluitend voor professionele verrichtingen.
Stort al je cash-ontvangsten op deze rekening.
Koppel je elektronische betalingen aan deze rekening.
Bezorg alle rekeningnummers op naam van je zaak aan je boekhouder.

Stap 3 — Vraag je ondernemingsnummer aan

We schrijven je onderneming in bij een erkend ondernemingsloket. Zo krijg je een ondernemingsnummer en kom je in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO) terecht.

Stap 4 — Activeer je BTW-nummer

Je BTW-nummer is hetzelfde als je ondernemingsnummer. We onderzoeken samen welk BTW-statuut voor jou van toepassing is en voeren de nodige formaliteiten uit.

Stap 5 — Sluit je aan bij een sociaal verzekeringsfonds

Elke zelfstandige is verplicht aangesloten bij een sociaal verzekeringsfonds en betaalt kwartaalbijdragen voor de sociale zekerheid. Afhankelijk van je situatie kan een speciaal statuut van toepassing zijn (bijberoep, meewerkende echtgenoot, …).

Controleer ook of je van overgangsbepalingen kunt genieten:

Maatregel	Wie?	Meer info
Statuut bijberoep	Werknemers die ook zelfstandig starten	Sociaal secretariaat
Springplank naar zelfstandigheid	Werklozen die zelfstandige worden	vlaanderen.be
Transitiepremie	Bepaalde doelgroepen in Vlaanderen	vlaanderen.be/transitiepremie

Stap 6 — Informeer je ziekenfonds

Verwittig je ziekenfonds over je zelfstandige activiteit, of sluit je aan bij een ziekenfonds naar keuze. Zo ben je verzekerd voor kleine en grote risico’s.

Stap 7 — Neem je een bestaande zaak over?

Raadpleeg ons over de overnameprocedure. Er gelden bijzondere regels voor de overname van activa, contracten en klanten.

Uitgebreid stappenplan — Administratie & organisatie

Eens de startformaliteiten zijn afgerond, zijn er een reeks praktische stappen om je zaak degelijk te organiseren.

Opstart

#	Actie	Toelichting
1	Open een professionele rekening en kies eventueel een naam	Zie Stap 2
2	Ondernemingsnummer aanvragen via de KBO	Via erkend ondernemingsloket
3	BTW-statuut onderzoeken en formaliteiten uitvoeren	Vrijstelling? Kwartaal- of maandaangiften?
4	Andere instanties informeren	FAVV, UNISONO, vergunningen, GKS, beroepsvereniging
5	Aansluiting bij sociaal verzekeringsfonds	Eventueel onder speciaal statuut
6	Overgangsbepalingen onderzoeken	Bijberoep, springplank, transitiepremie
7	Boekhouder zoeken en samenwerking formaliseren	Mandaatbrief + opdrachtbrief (ITAA)
8	e-Mandaten opmaken via je boekhouder	Via financien.belgium.be
9	Bescherming gezinswoning overwegen	Verklaring van onbeslagbaarheid via notaris
10	Digitalisatie en administratietools bespreken	In overleg met je boekhouder

Documentenstroom & facturatie

Denk na over je volledige documentenstroom:

Contact → offerte → orderbevestiging → uitvoering → werk-/leverbon → meerwerken → factuur → creditnota → betaling → rappelbeheer
Offerte- en factuurvoorwaarden vastleggen
Verplichte voorgedrukte kwitanties (indien van toepassing)

Bankkoppelingen

#	Actie
11	Bankkopelingen voorzien (CODA/CAMT)

Verzekeringen

#	Actie	Voorbeelden
12	Verzekeringen overwegen	BA, brand, bestuurdersaansprakelijkheid

Dagontvangsten en kas

#	Actie	Toelichting
13	Organisatie van dagontvangsten plannen en dagelijks uitvoeren	Verplicht dagontvangstenboek bij bepaalde activiteiten
14	Kasverrichtingen organiseren	Tel je kassasaldo dagelijks. Vermijd cash-betalingen zoveel mogelijk. Houd een kasboek bij — dit kan pragmatisch weggelaten worden als de cash-verrichtingen beperkt blijven.

Lopend beheer

#	Actie
17	Overdenk welk voorschot je maandelijks van de bedrijfsrekening neemt — hanteer een voorzichtigheidsprincipe.
18	Bezorg alle overheidscorrespondentie aan je boekhouder (vragen om inlichtingen, mededelingen, waarschuwingen, …).
19	Organiseer je onderneming regelmatig, stipt en volgens de wettelijke bepalingen.
20	Verken de interessante thema’s voor bedrijfsbeheer (optimalisaties, BTW, personeel, …).

Bij overschakeling naar een andere ondernemingsvorm

Als je overschakelt van een eenmanszaak naar een vennootschap (of omgekeerd), zijn er bijkomende stappen:

#	Actie
21	Gebruik de overnamecheck lijst en stel de nodige facturen en contracten op.
22	Licht alle beroepsrelaties in van de nieuwe juridische entiteit met bijbehorend adres en financiële gegevens (klanten, leveranciers, werknemers, freelancers, beroepsbeoefenaars, …).
23	Laat alle beroepsmatige domicilieringen en permanente opdrachten overzetten naar de nieuwe rekening.
24	Documenteer alle overgangsverrichtingen (wie betaalde nog wat, waar werd welk bedrag gestort) en stort door waar nodig.
25	Vereffening en/of stopzetting van de oude ondernemingsvorm indien nodig.

Bij twijfel

Heb je al met al deze zaken rekening gehouden? Geen nood — we overlopen dit samen in een opvolgingsgesprek. Contacteer ons gerust.